Türkiye’nin Ay Araştırma Programı çerçevesinde geliştirilen ilk Ay uzay aracı, fırlatma aşamasına geçiş yaptı. Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, aracın tamamlandığını ve 2027’nin ilk yarısında Ay’a ulaşmayı hedeflediklerini duyurdu. Fırlatma işleminin SpaceX tarafından gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Ay Uzay Aracı Çevresel Test Sürecinde
TÜBİTAK UZAY tarafından üretilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon süreçleri sona erdi. Araç şu anda TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde (USET) çevresel testlerden geçiriliyor. Bu testler, aracın fırlatma sırasında meydana gelen titreşimlere ve uzaydaki aşırı sıcaklık değişimlerine dayanıp dayanamayacağını belirlemeyi amaçlıyor.
Testlerin tamamlanmasının ardından araç ODTÜ yerleşkesindeki temiz oda ve entegrasyon merkezine taşınacak. Son kontrollerin bitmesiyle birlikte fırlatma hazırlıkları için ABD’deki Kennedy Uzay Merkezi’ne gönderilecek.
Yüzde 80’den Fazla Yerli Teknoloji Kullanımı
Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracında %80’in üzerinde yerlilik oranına ulaşılmıştır. TÜBİTAK’ın açıkladığı bilgilere göre araçtaki toplam 65 ekipmanın 56’sı tamamen yerli kaynaklarla üretildi. Uçuş bilgisayarı, iletişim sistemleri, enerji yönetimi, termal kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik alanlarda İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinden elde edilen deneyimlerden faydalanıldı.
Görevin en önemli bileşenlerinden biri ise Türkiye’de geliştirilen hibrit itki sistemidir. TÜBİTAK UZAY ile DeltaV iş birliğiyle yaratılan bu sistem, aracın Dünya yörüngesinden Ay transfer yörüngesine geçişini sağlayacaktır. Derin uzayda bu sistemin ateşlenmesi, Türkiye’nin yerli itki teknolojisini Dünya-Ay mesafesinde ilk kez denemesi anlamına geliyor.
Görev Takvimi: İki Aylık Seyahat
Görev takvimine göre Ay uzay aracı fırlatıldıktan sonra yaklaşık iki ay sürecek bir seyahatle Ay yüzeyinin yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal yörüngesine yerleşecek. Görevin ana aşamaları şunlardır:
- Fırlatma: 2027’nin ilk yarısı, SpaceX roketi ile
- Seyahat: yaklaşık 2 ay
- Yörünge görevi: en az 3 ay, performansa bağlı olarak 1,5 yıla kadar
- Görev sonu: hibrit itki sistemi ile kontrollü manevra ve sert iniş
Yörüngedeki bilimsel çalışmalar kapsamında Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyi ile etkileşimi, Ay’ın yerel manyetik alanları, yüzeyin termal özellikleri ve su oluşum mekanizmaları incelenecektir. Ayrıca araçta radyasyon ölçümü yapacak yerli bilimsel cihazlar da bulunmaktadır.
Neden Sert İniş Tercih Edildi?
İlk görevde amaçlanan şey, Ay’a yumuşak iniş değil sert iniş (hard landing) gerçekleştirmektir. Bu yöntemle Ay’a erişim sağlama yeteneklerinin yanı sıra hedef bölgeye ulaşma kabiliyetlerinin de test edilmesi planlanmaktadır. Kontrollü bir şekilde yumuşak iniş yapacak keşif aracı taşıyan ikinci görev ise bu tecrübenin üzerine inşa edilecektir. Programın ilk aşamaları hakkında daha önce yayımladığımız 2027 Ay yolculuğu haberimizde detaylı bilgiler mevcut.
Türkiye Dokuzuncu Ülke Olmayı Hedefliyor
Yusuf Kıraç, Türkiye’nin kendi kaynaklarıyla Ay’a ulaşan dokuzuncu ülke olmayı hedeflediğini vurguladı. Kıraç ayrıca uzay projelerinde teknik nedenlerden ötürü gecikmeler yaşanabileceğini hatırlatarak takvimin şu an için 2027’nin ilk yarısı olarak belirlendiğini ifade etti. Dünya genelinde Ay’a olan ilginin arttığı bu dönemde; Ay’a süper bilgisayar göndermek gibi projelerin de gündeme geldiği belirtilmektedir. Program hakkında resmi bilgiler TÜBİTAK UZAY duyurusunda yer almaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’nin Ay uzay aracı ne zaman fırlatılacak?
Fırlatmanın 2027’nin ilk yarısında yapılması bekleniyor; kesin tarih henüz açıklanmadı.
Ay uzay aracını hangi roket fırlatacak?
TUA Başkanı Yusuf Kıraç’ın ifadesine göre fırlatma işlemi SpaceX tarafından gerçekleştirilecek.
Ay uzay aracı ne kadar yerli üretimdir?
Araçta %80’in üzerinde yerlilik oranı bulunmakta; toplamda 65 ekipmandan 56’sı tamamen yerli imkanlarla üretilmiştir.
Kaynak: İndir
